{"id":5387,"date":"2018-07-14T11:46:05","date_gmt":"2018-07-14T11:46:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?page_id=5387"},"modified":"2018-07-16T15:39:17","modified_gmt":"2018-07-16T15:39:17","slug":"the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/","title":{"rendered":"Rheilffordd Ffestiniog a’r Diwydiant Llechi"},"content":{"rendered":"

Daeth Chris Jones, ein siaradwr gwadd, yr holl ffordd o Swydd Suffolk i s\u00f4n wrthym am Reilffordd Ffestiniog a\u2019i ddylanwad ar y diwydiant llechi. Cyflwynodd nifer o luniau a ffeithiau oedd o ddiddordeb mawr i\u2019r llond ystafell o gynulleidfa. Bu Chris yn ymwelydd cyson a Gogledd Cymru pan oedd yn blentyn ac wedi iddo ymuno fel aelod ifanc o\u2019r Rheilffordd, symudodd ymlaen o fod yn wirfoddolwr ar y trac i\u2019w r\u00f4l bresennol sef gyrrwr ar y Rheilffordd ac yn daniwr ar Reilffordd yr Ucheldir.<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"

Chris Jones<\/p><\/div>\n

Mae hanes Rheilffordd Ffestiniog a\u2019i ddatblygiad yn rhan annatod o ddatblygiad y diwydiant llechi. Cyn y rheilffordd, trol a cheffyl oedd yn cludo\u2019r llechi o\u2019r Blaenau i\u2019r cei ym Mhorthmadog. Bu diddymu\u2019r dreth ar lechi ym 1831 yn sbardun i gynhyrchu mwy o lechi ac erbyn yr 1830au cynnar roedd y gwaith o adeiladu porthladd Porthmadog a\u2019r rheilffordd wedi dechrau. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Fe welwyd cynnydd mawr ym mhoblogaeth Blaenau, o 1,100 yn yr 1820au i dros 4,000 yn yr 1840au. Bu cynnydd hefyd yn y cynnyrch o lechi – o 18.000 tunnell ym 1835 i 48,000 tunnell ym 1855 ag i 89,000 tunnell yn 1865. Gostyngodd y costau o 15 swllt y dunnell i 5 swllt y dunnell. Hyd yn hyn, cludwyd y llechi o Blaenau trwy ddisgyrchiant a thimau o geffylau yn tynnu\u2019r wagenni yn ol i\u2019r chwareli ac roedd angen am well ddull i symud y llechi. Roedd angen ager, ac yn yr 1860au cynnar fe ddatblygwyd system rheilffordd trac cul. Cyrhaeddodd yr injan gyntaf ym 1863 ac o 1865 ymlaen defnyddiwyd cerbydau i gludo ymwelwyr o\u2019r Oakley Arms.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"

Blaenau Ffestiniog<\/p><\/div>\n

Cr\u00ebwyd yr enwog <\/span><\/span><\/span>Double Fairlie \u2018Little Wonder\u2019<\/i><\/span><\/span><\/span> ym 1869 gan Charles Spooner a Robert Fairlie ac yn fuan wedyn daeth Rheilffordd Ffestiniog yn fyd enwog trwy ddangos ei bod yn bosibl adeiladu rheilffyrdd trac cul ar dirwedd anodd. Adeiladwyd traciau tebyg trwy\u2019r Ymerodraeth Brydeinig, America a Rwsia a daeth Gogledd Cymru yn gyrchfan bwysig i dwristiaeth. Adeiladwyd tai newydd ym Mlaenau Ffestiniog ar gyfer y tyfiant enfawr ym mhwysigrwydd y dref ond erbyn diwedd yr 1870au bu cwymp yn y farchnad a daeth monopoli Rheilffordd Ffestiniog i ben wrth i reilffordd LNWR dod i fodolaeth.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Cafwyd mwy o broblemau yn yr 1880au gyda thirlithriadau yn y chwareli yn achosi gostyngiad enfawr yn y cynhyrchiant. Adeiladwyd injan olaf y cyfnod yn Boston Lodge ym 1886 a bu gostyngiad yn y nifer o chwareli gan achosi llawer o ddiweithdra. Yng nghyfnod y Rhyfel Byd Cyntaf, cyflymodd y dirywiad yn y diwydiant llechi ac roedd allforio ar y m\u00f4r yn anodd oherwydd ymosodiadau gan longau tanfor Almaeneg. Meddiannwyd y Rheilffordd gan y Llywodraeth ond ar ddiwedd y rhyfel roedd y Rheilffordd mewn cyflwr ariannol gwaeth nag erioed. Ym 1921, daeth yn gwmni preifat unwaith eto, y tro hwn gan Gwmni Alwminiwm Dolgarrog. Daeth y gwasanaeth i deithwyr i ben cyn yr ail ryfel byd. Gostyngodd y cludiant llechi o 54,000 tunnell ym 1934 i 6,400 tunnell ym 1943.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Tros amser, fe adfywydd y Rheilffordd ac o 1954 cafodd y trac ei ailosod a\u2019i ymestyn. Ychwanegwyd 25 milltir o drac pan feddiannwyd Rheilffordd yr Ucheldir. Mae terminws newydd yn cael ei adeiladu yng Nghaernarfon a’r rheilffordd yn brif gyrchfan i dwristiaid gan gludo 250,000 o deithwyr llynedd. Mae\u2019r rheilffordd wedi integreiddio\u2019n llawn efo\u2019r gymuned leol gyda gwirfoddolwyr a thrwy greu nifer o brentisiaid a gwaith i 90 o weithwyr. Mae hefyd yn gweithio mewn partneriaeth a Choleg Meirion Dwyfor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dyma hanes diddorol dros ben gyda diweddglo hapus. Mae safon y cerbydau heb eu hail gan ddefnyddio deunyddiau newydd ond gan gadw at y dyluniad gwreiddiol . Mae\u2019r gwaith coed a\u2019r paentio o safon fyd-eang. Er nad oes dim cysylltiad rhwng Rheilffordd Ffestiniog a diwydiant llechi Blaenau Ffestiniog r\u0175an, mae iddo ddylanwad arwyddocaol ar y diwydiant ymwelwyr yng Ngwynedd. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Am fwy o wybodaeth a chyfle i weld darluniau trawiadol iawn, rydym yn argymell eich bod yn ychwanegu llyfr \u2018Little Giants\u2019 a chyd ysgrifennwyd gan Chris a Peter Dennis, sydd i\u2019w gyhoeddi\u2019n fuan, at eich silff lyfrau.<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Addasiad o adroddiad Lucinda Smith, Mai 2018<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Daeth Chris Jones, ein siaradwr gwadd, yr holl ffordd o Swydd Suffolk i s\u00f4n wrthym am Reilffordd Ffestiniog a\u2019i ddylanwad ar y diwydiant llechi. Cyflwynodd nifer o luniau a ffeithiau oedd o ddiddordeb mawr i\u2019r llond ystafell o gynulleidfa. Bu Chris yn ymwelydd cyson a Gogledd Cymru pan oedd yn blentyn ac wedi iddo ymuno […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-5387","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nRheilffordd Ffestiniog a'r Diwydiant Llechi - Deganwy History<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rheilffordd Ffestiniog a'r Diwydiant Llechi - Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Daeth Chris Jones, ein siaradwr gwadd, yr holl ffordd o Swydd Suffolk i s\u00f4n wrthym am Reilffordd Ffestiniog a\u2019i ddylanwad ar y diwydiant llechi. Cyflwynodd nifer o luniau a ffeithiau oedd o ddiddordeb mawr i\u2019r llond ystafell o gynulleidfa. Bu Chris yn ymwelydd cyson a Gogledd Cymru pan oedd yn blentyn ac wedi iddo ymuno […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-07-16T15:39:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"8 munud\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/\",\"name\":\"Rheilffordd Ffestiniog a'r Diwydiant Llechi - Deganwy History\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg\",\"datePublished\":\"2018-07-14T11:46:05+00:00\",\"dateModified\":\"2018-07-16T15:39:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"The Influence of the Ffestiniog Railway on the Slate Industry\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\",\"name\":\"Deganwy History\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rheilffordd Ffestiniog a'r Diwydiant Llechi - Deganwy History","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rheilffordd Ffestiniog a'r Diwydiant Llechi - Deganwy History","og_description":"Daeth Chris Jones, ein siaradwr gwadd, yr holl ffordd o Swydd Suffolk i s\u00f4n wrthym am Reilffordd Ffestiniog a\u2019i ddylanwad ar y diwydiant llechi. Cyflwynodd nifer o luniau a ffeithiau oedd o ddiddordeb mawr i\u2019r llond ystafell o gynulleidfa. Bu Chris yn ymwelydd cyson a Gogledd Cymru pan oedd yn blentyn ac wedi iddo ymuno […]","og_url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/","og_site_name":"Deganwy History","article_modified_time":"2018-07-16T15:39:17+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_misc":{"Est. reading time":"8 munud"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/","name":"Rheilffordd Ffestiniog a'r Diwydiant Llechi - Deganwy History","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg","datePublished":"2018-07-14T11:46:05+00:00","dateModified":"2018-07-16T15:39:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/ChrisJones1-300x235.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/the-influence-of-the-ffestiniog-railway-on-the-slate-industry\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"The Influence of the Ffestiniog Railway on the Slate Industry"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/","name":"Deganwy History","description":"Just another WordPress site","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5387"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5423,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5387\/revisions\/5423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}