{"id":5679,"date":"2019-02-27T15:42:57","date_gmt":"2019-02-27T15:42:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?page_id=5679"},"modified":"2019-03-02T13:36:21","modified_gmt":"2019-03-02T13:36:21","slug":"snippets-of-history-february-2019","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/","title":{"rendered":"Tameidiau o Hanes – Chwefror 2019"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Unwaith eto daeth nifer fawr i\u2019n noson flynyddol o sgyrsiau byr gan unigolion.<\/span><\/span><\/p>\n

Oriel Mostyn, Llandudno<\/strong><\/p>\n

Y cyntaf oedd <\/span><\/span>Jane Matthews<\/b><\/span><\/span> o Oriel Mostyn. Cawsom wibdaith gyflym trwy hanes yr adeilad hardd ar Vaughan Street, Llandudno. Sefydlwyd yr Oriel gan y Fonesig Augusta Mostyn ym 1901. Roedd hi yn gefnogol iawn i gelf leol, yn cynnwys Cymdeithas Celf Merched Gwynedd. Bu\u2019r Gymdeithas yn defnyddio\u2019r Pit Ceiliogod yng Nghonwy ac yn chwilio am adeilad newydd. Gan nad oeddynt yn cael defnyddio\u2019r Academi Frenhinol oherwydd eu rhyw, roedd Oriel Mostyn yn ddelfrydol ar gyfer eu harddangosfeydd o 1901-1903.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"

Jane Matthews, Oriel Mostyn Llandudno<\/p><\/div>\n

Ar ddechrau\u2019r 20<\/span><\/span>fed<\/span><\/span><\/sup> ganrif roedd yr oriel yn ganolfan i \u201cDdosbarthiadau Celf, Gwyddoniaeth a Thechnoleg\u201d, yn ogystal \u00e2 chyrsiau mor wahanol \u00e2 llaw-fer, Ffrangeg, adeiladu a pheirianneg metel. Roedd hyn yn gwireddu dymuniad y Fonesig Augusta i\u2019r gymuned leol fod yn rhan o\u2019r trefniadau oedd am fod er budd trigolion y dref.<\/span><\/span><\/p>\n

Yn ystod y Rhyfel Byd 1<\/span><\/span>af<\/span><\/span><\/sup> defnyddiwyd prif ystafell yr oriel fel man ymarfer dril ac yn yr 2<\/span><\/span>il <\/span><\/span><\/sup>Ryfel Byd cafodd ei ddefnyddio gan y Groes Goch Americanaidd fel \u2018Donut Dugout\u2019 i\u2019r milwyr o America. Yn dilyn y rhyfel, meddiannwyd yr oriel gan Vincent Wagstaff ac yna gan Rushworth\u2019s yn y 1970au, i arddangos pianos. Ym 1979, ail-agorwyd yr adeilad fel Oriel Mostyn gyda nifer o\u2019r nodweddion gwreiddiol dal yn eu lle. <\/span><\/span><\/p>\n

Mae gwaith ymchwil Jane wedi dadorchuddio nifer o straeon sy\u2019n plethu i’w gilydd, a gyda lwc, daw Jane yn \u00f4l atom i roi fwy o hanes i ni.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Bachelors’ Baby<\/strong><\/p>\n

Y siaradwr nesaf oedd <\/span><\/span>Adrian Hughes, <\/b><\/span><\/span>hanesydd lleol a pherchennog Amgueddfa\u2019r \u2018Home Front\u2019 yn Llandudno, a\u2019i destun oedd \u2018<\/span><\/span>Bachelors\u2019 Baby\u2019, <\/b><\/span><\/span>hanes awyren fomio \u2018Liberator\u2019 Americanaidd a darodd y ddaear uwchben Penmaenmawr ar 7<\/span><\/span>fed<\/span><\/span><\/sup> Ionawr 1944 munudau ar \u00f4l gadael maes awyr y Fali.<\/span><\/span><\/p>\n

Yn Nhachwedd 1943 meddiannwyd yr awyren gan y Peilot Adrian \u2018Ace\u2019 Shultz a\u2019i griw o naw a rhoddwyd yr enw \u2018Bachelors\u2019 Baby\u2019s\u2019 i\u2019r awyren oherwydd bod y deg ohonynt yn ddi-briod. Ychydig o ddyddiau cyn gadael, fe fabwysiadwyd ci codi cadno du a gwyn oedd yn chwe wythnos oed ac fe\u2019i galwyd yn Booster. Rhoddodd Adrian manylion bywgraffiadol am yr holl griw.<\/span><\/span><\/p>\n

Ar 15<\/span><\/span>fed<\/span><\/span><\/sup> Rhagfyr 1943 hedfanodd Bachelors\u2019 Baby o\u2019r maes awyr yn Morrison Field yn Florida. Pen y daith oedd Prydain, i ymuno a\u2019r cannoedd o awyrennau bomio Americanaidd oedd yn rhan o\u2019r rhyfel yn Ewrop. I gyrraedd Ewrop, dewiswyd y Llwybr Deheuol, trwy Puerto Rico, Brasil, croesi\u2019r Iwerydd i Dakar yng Ngorllewin Affrica, ac yna ymlaen i Morocco a chyrraedd Y Fali ar Ynys M\u00f4n yn wythnos gyntaf Ionawr 1944 <\/span><\/span><\/p>\n

<\/a> Am 1.45pm ar 7<\/span><\/span>fed<\/span><\/span><\/sup> Ionawr, gadawodd Bachelors\u2019 Baby Y Fali gan anelu am faes awyr yr Awyrlu yn Watton, Swydd Norfolk. Hedfanodd am ychydig funudau ar draws gwastatir Ynys M\u00f4n a\u2019r Fenai ond nid oedd wedi ennill digon o uchder; trawodd to t\u0177 mawr o\u2019r enw Plas Heulog uwchben Llanfairfechan ond methodd ennill digon o uchder a phlymiodd i\u2019r ddaear ar fynydd o\u2019r enw Moelfre. Roedd yr awyren yn cludo gymaint o gyflenwadau ordnans, ffrwydrodd ar ei union gan greu coelcerth wyllt. Bu farw tri o\u2019r criw ar drawiad gyda\u2019r tir. Cludwyd y rhai a oroesodd o\u2019r mynydd gan chwarelwyr, ffermwyr yr ardal a\u2019r pentrefwyr i\u2019w tai ac yna aethpwyd a hwy i Ysbyty C & A ym Mangor. Bu farw dau arall ychydig yn ddiweddarach.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"

Memorial to “Bachelors’ Baby”<\/p><\/div>\n

Ym 1980, codwyd plac i gofio am y pump o\u2019r criw a fu farw, ynghyd a\u2019r masgot, Booster.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Eisteddfod Genedlaethol – Sir Conwy 2019<\/strong><\/p>\n

Daeth y noson i ben gyda sgwrs gan <\/span><\/span>Trystan Lewis<\/b><\/span><\/span>, am y cysylltiadau lleol gyda\u2019r <\/span><\/span>Eisteddfod<\/b><\/span><\/span> Genedlaethol. <\/b><\/span><\/span>Trwy ei wybodaeth helaeth a diddordeb eang ym myd cerddoriaeth, fe\u2019i penodwyd yn Gadeirydd Pwyllgor Gwaith<\/span><\/span> <\/b>Eisteddfod Genedlaethol Sir Conwy a gynhelir yn Llanrwst yn Awst eleni. <\/span><\/span>Cyfeiriodd Trystan at ddatblygiad yr Eisteddfod o\u2019r dyddiau cynnar efo Iolo Morgannwg a\u2019i ddychymyg gorfywiog oherwydd ei arferiad efo opiwm hyd at ei ffurf bresennol <\/span><\/p>\n

Bu llawer o drafodaeth am ddyddiad yr Eisteddfod Genedlaethol cyntaf, ond erbyn iddi gyrraedd Llandudno ym 1864, roedd wedi hen sefydlu ei hun. Dychwelodd i\u2019r dref ym 1896 ac fe godwyd pafiliwn i 18.000 o bobl rhwng Capel Tabernacl a Rhodfa Llewelyn. Y c\u00f4r-feistr oedd Dr Roland Rogers o Gadeirlan Bangor.<\/span><\/span><\/p>\n

Yn y dyddiau cynnar roedd y beirniadaethau ar y cystadlaethau corawl yn aml yn arwain at gwffio ag ymrafael. Ymwelodd yr Eisteddfod \u00e2 Bae Colwyn ym 1910, ond erbyn iddi ddychwelyd i Hen Golwyn ym 1941, roedd math arall o gwffio, sef yr 2<\/span><\/span>il<\/span><\/span><\/sup> Ryfel Byd. Darlledwyd cystadlaethau\u2019r Eisteddfod trwy gyfrwng y radio ac fe gadwyd y lleoliad yn gyfrinachol. Dychwelodd yr Eisteddfod i Fae Colwyn ym 1947 ac yna i Lanrwst ym 1951. <\/span><\/span><\/p>\n

Roedd nifer yn y gynulleidfa yn cofio Eisteddfod Llandudno 1963 gydag ymweliad y Frenhines. Tywyswyd hi i\u2019r maes gan gyn prifathro Ysgol Uwchradd Fodern Mostyn sef Ffowc Williams oedd hefyd yn g\u00f4r-feistr ac yn Gadeirydd yr Eisteddfod Genedlaethol fel mae Trystan heddiw. Roedd ei sgiliau tywys ychydig yn anghonfensiynol fodd bynnag – cerddodd ar y carped coch ar Frenhines yn gorfod cydgerdded ag ef – ar y gwair!!<\/span><\/span><\/p>\n

Daeth yr Eisteddfod yn \u00f4l i Lanrwst ym 1989, ac fel eleni, dyn o Ddeganwy oedd Cadeirydd yr Eisteddfod y pryd hynny, sef O.M. Roberts, pennaeth Ysgol Deganwy ac yna Ysgol Maelgwn. Gobeithiwn bydd y tywydd ar gyfer Eisteddfod eleni gystal ag yr oedd pan gafodd ei chynnal yn Abergele ym 1995.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"

Trystan accepting cheque from HDG<\/p><\/div>\n

Ar ddiwedd ei sgwrs, cyflwynwyd siec i Trystan, sef cyfraniad y Gr\u0175p Hanes i gronfa\u2019r ap\u00eal leol. Ac wrth gwrs, wrth feddwl am yr Eisteddfod gyntaf, mae pawb yn Neganwy yn gwybod iddi gael ei chynnal yn y 6<\/span><\/span>ed<\/span><\/span><\/sup> ganrif yn Llys Maelgwn Gwynedd ar y Fardre!! <\/span><\/span><\/p>\n

Addasiad o adroddiad Lucinda Smith<\/i><\/span><\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Unwaith eto daeth nifer fawr i\u2019n noson flynyddol o sgyrsiau byr gan unigolion. Oriel Mostyn, Llandudno Y cyntaf oedd Jane Matthews o Oriel Mostyn. Cawsom wibdaith gyflym trwy hanes yr adeilad hardd ar Vaughan Street, Llandudno. Sefydlwyd yr Oriel gan y Fonesig Augusta Mostyn ym 1901. Roedd hi yn gefnogol iawn i gelf leol, yn […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-5679","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nTameidiau o Hanes - Chwefror 2019 - Deganwy History<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tameidiau o Hanes - Chwefror 2019 - Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Unwaith eto daeth nifer fawr i\u2019n noson flynyddol o sgyrsiau byr gan unigolion. Oriel Mostyn, Llandudno Y cyntaf oedd Jane Matthews o Oriel Mostyn. Cawsom wibdaith gyflym trwy hanes yr adeilad hardd ar Vaughan Street, Llandudno. Sefydlwyd yr Oriel gan y Fonesig Augusta Mostyn ym 1901. Roedd hi yn gefnogol iawn i gelf leol, yn […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-03-02T13:36:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 munud\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/\",\"name\":\"Tameidiau o Hanes - Chwefror 2019 - Deganwy History\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg\",\"datePublished\":\"2019-02-27T15:42:57+00:00\",\"dateModified\":\"2019-03-02T13:36:21+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tameidiau o Hanes – Chwefror 2019\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\",\"name\":\"Deganwy History\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tameidiau o Hanes - Chwefror 2019 - Deganwy History","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Tameidiau o Hanes - Chwefror 2019 - Deganwy History","og_description":"Unwaith eto daeth nifer fawr i\u2019n noson flynyddol o sgyrsiau byr gan unigolion. Oriel Mostyn, Llandudno Y cyntaf oedd Jane Matthews o Oriel Mostyn. Cawsom wibdaith gyflym trwy hanes yr adeilad hardd ar Vaughan Street, Llandudno. Sefydlwyd yr Oriel gan y Fonesig Augusta Mostyn ym 1901. Roedd hi yn gefnogol iawn i gelf leol, yn […]","og_url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/","og_site_name":"Deganwy History","article_modified_time":"2019-03-02T13:36:21+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_misc":{"Est. reading time":"12 munud"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/","name":"Tameidiau o Hanes - Chwefror 2019 - Deganwy History","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg","datePublished":"2019-02-27T15:42:57+00:00","dateModified":"2019-03-02T13:36:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/IMG_7984-283x300.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/snippets-of-history-february-2019\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tameidiau o Hanes – Chwefror 2019"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/","name":"Deganwy History","description":"Just another WordPress site","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5679"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5679\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5698,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5679\/revisions\/5698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}