Roedd Betty Mills yn ddylunydd tecstilau, yn ddarlunydd blodau gwyllt, yn wniadyddes ag yn athrawes. Pan oedd yn byw yn Neganwy, cr\u00ebwyd dyddiadur darluniadol ganddi o\u2019r planhigion oedd i\u2019w gweld yn tyfu ar lethrau\u2019r Fardre ac yn benodol, ar ochr y llwybr oedd yn teithio ar ei hyd bob diwrnod. Cyflwynodd Betty ei llyfr i Gr\u0175p Hanes Deganwy ac rydym wedi ei gyhoeddi \u2018Flowers on a Path\u2019 ac mae cop\u00efau ar gael gan aelodau\u2019r Gr\u0175p.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Yn ddiweddar, gosodwyd dau bostyn nodi llwybr cerfiedig hardd ar bob pen o\u2019r llwybr i arddangos yr enw newydd \u201cLlwybr Betty\/Bettys Path\u201d. <\/span><\/span><\/span><\/span>Roedd nifer o aelodau wedi paratoi teisennau blasus iawn a diodydd oer i ddathlu\u2019r digwyddiad.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Maer Conwy, Cynghorydd Goronwy Edwards gyda Chadeirydd y Gr\u0175p Hanes, Vicky Macdonald yn barod i dorri\u2019r rhuban i agor y llwybr yn swyddogol.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n I ddechrau\u2019r daith, aeth Adrian a ni tuag at y ffordd fawr i glywed Cadetiaid Mor Sir Conwy yn codi eu baner i ddechrau eu cyfarfod. Yna dangoswyd i ni safle\u2019r Hen Eglwys St James a adeiladwyd ym 1880 am y swm o \u00a3800 gyda gwaith gwirfoddolwyr lleol. Fe\u2019I defnyddiwyd yn gyntaf fel Ysgol Eglwysig I\u2019r plant lleol.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Oherwydd y twf ym mhoblogaeth Deganwy, fe aed ati i adeiladu Eglwys yr Holl Saint ar y sale a roddwyd gan yr Arglwydd Mostyn, a\u2019i fam, y Fonesig Henrietta Augusta Mostyn a dalodd am yr holl gostau er cof am ei rhieni, Iarll ac Iarlles y Fenni. Cafodd yr adeilad ei gysegru gan Esgob Llanelwy ar Ddiwrnod yr holl Saint, 1<\/span><\/span><\/span><\/span>af<\/span><\/span><\/span><\/sup><\/span> Tachwedd 1899. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Yna dychwelwyd at Lwybr Betty ac wrth gerdded ar ei hyd roeddem yn ceisio adnabod y planhigion o\u2019n cop\u00efau o ‘Flowers on a Path\u2019. Roedd rhai o\u2019r cerddwyr yn fwy llwyddiannus nag eraill!<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Ar \u00f4l gadael Llwybr Betty, aethom ymlaen ar hyd Park Drive i Ysgol Deganwy. Agorwyd yr Ysgol ym Medi 1939 a\u2019r prif athro cyntaf oedd un o arwyr lleol y rhyfel, Albert Nevitt. Roedd Nevitt yn athro yn Neganwy cyn y rhyfel byd cyntaf ac fe wirfoddolodd i’r fyddin ar ddechrau\u2019r rhyfel. Llwyddodd i esgyn trwy\u2019r rhengoedd gan ddod yn swyddog comisiwn gyda\u2019r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig. Yn anffodus cafodd anaf difrifol ym 1916 wrth iddo arwain ymosodiad ar y gelyn. Ar \u00f4l iddo gael ei ryddhau, daeth yn swyddog hyfforddi yng Ngwersyll Cinmel ger Bodelwyddan. Yma hefyd amlygodd ei ddewrder trwy achub bywydau nifer o recriwtiaid trwy waredu grenadau oedd wedi cael eu taflu ar gam i\u2019r ffosydd ymarfer. Wedi\u2019r rhyfel, dychwelodd i Ddeganwy i ddysgu.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Pan agorwyd Ysgol Deganwy ym 1939, fe ddywedir I Albert Nevitt cael ei ddisgyblion i gludo eu desgiau o Ysgol, Eglwys St James I\u2019r Ysgol newydd i wneud yn si\u0175r nad oedd am gael ei feddiannu ar gyfer y rhyfel.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Wrth gerdded i lawr Allt Pentywyn, arhoswyd y tu allan i siop newydd y Co-op i gael hanes y \u2018Farmers Arms\u2019 a fu ar y safle tan ychydig o flynyddoedd yn \u00f4l. Ymhellach I lawr yr allt, arhoswyd y tu allan i dafarn y \u2018Castle View\u2019, oedd yn adnabyddus i\u2019r trigolion lleol fel \u2018Maggie Murphys\u2019 gyda\u2019r arwydd yn y maes parcio \u2018Please Park Prettily\u2019. Yn wreiddiol, roedd yn dafarn i newid ceffylau gyda cheffylau newydd yn cael eu cadw yn stablau\u2019r fferm gyferbyn. Daw\u2019r enw Maggie Murphy o ferch y landlord, Margaret Pritchard a fyddai\u2019n canu\u2019r g\u00e2n \u2018Maggie Murphy\u2019 i\u2019r cleifion oedd yn aros yn y cartrefi ymadfer gerllaw: Cartref Edward Mallam yn Warren Drive ag Ysbyty Cronfa Dydd Sadwrn Birmingham y Nhy\u2019n y Coed.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Wrth groesi maes [parcio\u2019r dafarn, cyrhaeddwyd Ffordd T\u0177 Mawr ac arhoswyd am ychydig i gael hanes yr Hen Berlfa, t\u0177 sydd gyferbyn a\u2019r Gyffordd a Stryd Stamford. Mae enw\u2019r t\u0177 yn cyfeirio at y diwydiant perlau oedd yn cael ei gynnal yn y cyffiniau ag ar lan yr afon. Bu Dr Willoughby Gardner, archeolegydd ac entomolegydd enwog, a llywydd cyntaf Clwb Gerdded Llandudno, Bae Colwyn a\u2019r Ardal. Cymynroddwyd ei gasgliad o lyfrau I Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn dilyn ei farwolaeth.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Ychydig pellach ar hyd Ffordd T\u0177 Mawr, cyrhaeddwyd Capel Peniel, sydd yn gartref I Gr\u0175p Hanes Deganwy. Adeiladwyd y Capel Presbyteraidd Cymraeg ym 1884 a heddiw mae\u2019r Capel yn cael ei ddefnyddio gan nifer o fudiadau yn yr ardal.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Wrth barhau i ni barhau ar hyd Ffordd T\u0177 Mawr, daethom ar draws \u2018Vardre\u2019 sef t\u0177 a fu ar un adeg yn gartref i\u2019r arlunydd Joshua Anderson Hague, un o sylfaenwyr yr Academi Frenhinol Gymreig (RCA) ym Mhlas Mawr, Conwy. Erbyn hyn cafodd y safle ei ddatblygu gyda fflatiau. Yn anffodus nid ydynt yn debyg o gwbl i\u2019r t\u0177 gwreiddiol. Ym mhen pellaf Ffordd T\u0177 Mawr, mae Bryn Cregyn, a fu\u2019n gartref ar un adeg i’r Capten Henry Haynes. Dywedir iddo wneud ei ffortiwn o\u2019r fasnach opiwm yn Tsiena. Troswyd y t\u0177 gwreiddiol i fod yn westy oedd ym mherchnogaeth teulu Pilkington ar un adeg. Dywedir ei bod wedi gosod llawr gwydr yn yr ystafell ddawnsio. Unwaith troswyd yr adeilad gwreiddiol i fiod yn fflatiau., <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Unwaith eto, rydym yn ddiolchgar iawn i Adrian am ein harwain o gwmpas yr ardal ddiddorol hon o Ddeganwy a dangos i ni safleoedd gymaint o adeiladau diddorol nad ydyn yna mwyach. Roedd yn braf hefyd clywed hanesion gan aelodau eraill am eu hatgofion hwythau, er enghraifft yn dosbarthu papurau newydd i rai o\u2019r tai. Taith bleserus iawn yn \u00f4l i amser a fu.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n Addasiad o adroddiad Trefor Price<\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Roedd yn noson braf o haf pan ddaeth oddeutu 25 o Aelodau\u2019r Gr\u0175p Hanes at ei gilydd ger Eglwys yr Holl Saint I gwblhau\u2019r daith o amgylch Deganwy dan arweiniad Adrian Hughes. Cyn cychwyn ar y daith, cawsom ddathlu ailenwi \u2018Llwybr 17\u2019 yn \u2018Llwybr Betty\u2019. Roedd Betty Mills yn ddylunydd tecstilau, yn ddarlunydd blodau gwyllt, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-5819","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"\"](\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/BettyPathRibbon-300x119.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/BettyPathCeremony-300x162.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/DeganwyWalkMaggieMurphy-300x169.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/DeganwyWalkPenielChapel-300x169.jpg\")
<\/p>\n