{"id":6161,"date":"2021-06-22T11:14:53","date_gmt":"2021-06-22T11:14:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?page_id=6161"},"modified":"2021-07-04T11:29:07","modified_gmt":"2021-07-04T11:29:07","slug":"trip-to-gt-orme-copper-mine","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/","title":{"rendered":"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth"},"content":{"rendered":"

Ar brynhawn cynnes, heulog ar 17eg Fehefin, ymwelodd 15 aelod \u00e2 Mwynglawdd Copr yr Oes Efydd, Llandudno, i roddi enw llawn y mwynglawdd. Cawsom ein croesawu i\u2019r mwynglawdd gan y Dr Harriet White, a roddodd gyflwyniad byr inni gan egluro rheolau Cofid ar waith. Hwn oedd y tro cyntaf i ni allu cyfarfod yn bersonol a thrwy gyd ddigwyddiad y gr\u0175p cyntaf i ymweld \u00e2\u2019r mwynglawdd ers cyfnod clo’r feirws.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Darganfuwyd y mwyngloddiau yn 1987, yn ystod archwiliad y tir a oedd i\u2019w ddatblygu fel maes parcio ceir i ymwelwyr \u00e2\u2019r Gogarth. Roedd yn hysbys fod mwynglawdd Fictorianaidd yn bodoli ar y safle a bod angen archwiliad o\u2019r safle cyn bwrw \u2018mlaen ag unrhyw waith.<\/span><\/span><\/p>\n

Daeth mwyngloddio masnachol i ben yn 1881.<\/span><\/p>\n

Pan yr agorwyd siafftiau\u2019r pwll a\u2019u harchwilio, sylweddolodd yr archwilwyr fod safle archeolegol pwysig dros ben yn gorwedd islaw. Rhoddwyd arhosiad ar gynlluniau\u2019r maes parcio ceir ac yn y pen draw eu dileu. Rhoddwyd gwastraff o fwyngloddiau Fictorianaidd ar ben fwyngloddiau cyfnod llawer cynharach. Dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, symudwyd y gwastraff Fictorianaidd o\u2019r safle, gan ddatguddio mwyngloddio gwedd agored (open cast) gyda mynedfeydd i dwnelau dan ddaearol yr Oes Efydd. Agorwyd y mwyngloddiau i\u2019r cyhoedd yn 1991 gydag estyniad Canolfan Ymwelwyr a adeiladwyd yn 2014.<\/span><\/span><\/p>\n

Amcangyfrifir fod yna 5 milltir o dwnelau o fewn i\u2019r safle ond mae\u2019n bosibl na fydd y gwir faint byth yn cael ei bennu. Mae\u2019r twnelau sy\u2019n agos at y fynedfa yn hawdd cerdded trwyddynt, tra fod mwyafrif y twnelau yn dramwyfeydd bychain, cul, sydd angen technegau ceudyllau medrus. Diolch i\u2019r drefn, roedd ein hymweliad \u00e2\u2019r mwynglawdd ddim ond yn cynnwys taith gerdded trwy\u2019r un blaenorol!<\/span><\/span><\/p>\n

Daethom allan o ddiogelwch y theatr darlithio, i fynd i lawr i\u2019r rhan \u201cgwedd agored\u201d(open cast) o\u2019r fwynglawdd. O\u2019r safle yma roeddem yn gallu adnabod y pwll Fictorianaidd dwfn a\u2019r mynedfeydd i\u2019r mwynglawdd Oes Efydd. Roedd ein llwybr wedi ei farcio\u2019n glir tuag at dwll yn y graig, ac ar \u00f4l ychydig eiliadau tra roedd ein llygaid yn addasu i\u2019r golau, aethom i mewn ymhellach i\u2019r mwynglawdd.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cawsom rybudd i wisgo haenen ychwanegol o ddillad o herwydd fe fyddai\u2019r tymheredd dan ddaear llawer mwy oerllyd nag uwchben y ddaear (Mehefin). Dywedodd Dr Harriet mai yn ystod misoedd y Gaeaf roedd yn well gan rhai o\u2019r archeolegwyr weithio o dan ddaear yn hytrach na mewn adeiladau uwchben ddaear oherwydd diffyg gwresogi. Roedd yr helmedau (hetiau caled) a roddwyd inni yn ychwanegiad derbyniol i\u2019n diogelwch personol. Bob hyn a hyn fe fyddai\u2019r to yn isel ac fe fyddai, neu o leiaf fy nghlustiau i, yn atseinio i\u2019r s\u0175n trwm o blastig yn erbyn craig! Dylwn fod wedi canolbwyntio yn fwy ar y creigiau uwchben fy mhen yn hytrach na rhyfeddu at liwiau\u2019r creigiau o\u2019m hamgylch.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Trwy gerdded ymhellach i fewn i\u2019r mwynglawdd gellid gweld twnelau llai eraill ar ein chwith ac ar ein deheulaw, lle roedd y mwynwyr wedi dilyn y mwynau yn y graig a chloddio\u2019r graig gyda\u2019r celfi oedd ar gael iddynt. Ar y dechrau roedd hyn yn golygu defnyddio esgyrn anifeiliaid, neu gerrig wedi eu ffurfio i gloddio\u2019r mwyn. Ar \u00f4l gadael y mwynglawdd dilynasom y daith at uned cyfarpar clyweled(audio visual) allanol a eglurodd sut gall y mwyn fod wedi ei brosesu i fod yn fwyelli gyda charn fforchog (palstave),cleddyfau a gwaywffyn.<\/span><\/span><\/p>\n

Roedd adeilad arall yn gartref i dros 2500 o gerrig morthwyl(hammer stones) a ddefnyddiwyd i gloddio\u2019r mwyn o\u2019r mwynglawdd. Cafodd y cerrig hyn eu casglu oddi ar y traethau lleol gan y mwynwyr o\u2019r Oes Efydd i\u2019w defnyddio i dorri\u2019r graig yn y mwynglawdd.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mae gan y siop sydd ar y safle ddewis eang o lyfrau sy\u2019n egluro\u2019r mwynglawdd a\u2019r ardal, sydd ar gael i ymwelwyr brynu, ac mae\u2019r gost yn mynd tuag at gefnogi’r ymchwiliadau archeolegol.<\/span><\/span><\/p>\n

Mae\u2019r gwaith ym Mwynglawdd y Gogarth yn dal i fwrw \u2018mlaen, er mwyn deall y bobl oedd yn gweithio yma, sut roeddent yn byw a pha fath o gymdeithas oedd yn bodoli a sut roedd metel yn cael ei fasnachu a\u2019i gludo, a llawer mwy. Gwnaed rhywfaint o ymchwil a darganfod fod metel o\u2019r mwynglawdd wedi ei ddarganfod mewn celfi efydd trwy Orllewin Ewrop penbaladr, gan gynnwys Ffrainc, yr Almaen, Denmarc, Gwlad Pwyl a Sweden. Mae\u2019r rhwydwaith cyfathrebu i gefnogi\u2019r fasnach yma yn ymddangos yn anhygoel i ni nawr, yn enwedig tra bod gennym broblemau allforio i\u2019r gwledydd hyn yn dilyn Brecsit!<\/span><\/span><\/p>\n

Mae Gr\u0175p Hanes Deganwy yn ddiolchgar iawn i Dr Harriet White a\u2019i th\u00eem am ein caniat\u00e1u i ymweld \u00e2\u2019r mwynglawdd fel gr\u0175p a s\u00f4n am eu gwaith yno. Roedd yn sicr yn ymweliad byth cofiadwy i\u2019n haelodau.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ar brynhawn cynnes, heulog ar 17eg Fehefin, ymwelodd 15 aelod \u00e2 Mwynglawdd Copr yr Oes Efydd, Llandudno, i roddi enw llawn y mwynglawdd. Cawsom ein croesawu i\u2019r mwynglawdd gan y Dr Harriet White, a roddodd gyflwyniad byr inni gan egluro rheolau Cofid ar waith. Hwn oedd y tro cyntaf i ni allu cyfarfod yn bersonol […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-6161","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nYmweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth - Deganwy History<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth - Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ar brynhawn cynnes, heulog ar 17eg Fehefin, ymwelodd 15 aelod \u00e2 Mwynglawdd Copr yr Oes Efydd, Llandudno, i roddi enw llawn y mwynglawdd. Cawsom ein croesawu i\u2019r mwynglawdd gan y Dr Harriet White, a roddodd gyflwyniad byr inni gan egluro rheolau Cofid ar waith. Hwn oedd y tro cyntaf i ni allu cyfarfod yn bersonol […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-07-04T11:29:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 munud\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/\",\"name\":\"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth - Deganwy History\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg\",\"datePublished\":\"2021-06-22T11:14:53+00:00\",\"dateModified\":\"2021-07-04T11:29:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\",\"name\":\"Deganwy History\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth - Deganwy History","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth - Deganwy History","og_description":"Ar brynhawn cynnes, heulog ar 17eg Fehefin, ymwelodd 15 aelod \u00e2 Mwynglawdd Copr yr Oes Efydd, Llandudno, i roddi enw llawn y mwynglawdd. Cawsom ein croesawu i\u2019r mwynglawdd gan y Dr Harriet White, a roddodd gyflwyniad byr inni gan egluro rheolau Cofid ar waith. Hwn oedd y tro cyntaf i ni allu cyfarfod yn bersonol […]","og_url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/","og_site_name":"Deganwy History","article_modified_time":"2021-07-04T11:29:07+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_misc":{"Est. reading time":"5 munud"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/","name":"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth - Deganwy History","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg","datePublished":"2021-06-22T11:14:53+00:00","dateModified":"2021-07-04T11:29:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/DHG-Members-300x225.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/trip-to-gt-orme-copper-mine\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ymweliad \u00e2 Mwynglawdd Copr y Gogarth"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/","name":"Deganwy History","description":"Just another WordPress site","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6161"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6174,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6161\/revisions\/6174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}