{"id":6233,"date":"2021-11-02T11:30:51","date_gmt":"2021-11-02T11:30:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?page_id=6233"},"modified":"2021-11-03T17:05:03","modified_gmt":"2021-11-03T17:05:03","slug":"hidden-deganwy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/hidden-deganwy\/","title":{"rendered":"Deganwy Cuddiedig"},"content":{"rendered":"

Ar noson tywyll hydrefol, ymgasglodd 38 o aelodau Gr\u0175p Hanes Deganwy i gael cyflwyniad medrus iawn gan Simon Simcox ar y testun Deganwy Cuddiedig. Trwy gadw at ganllawiau a rheoliadau Covid-19, dychwelwyd i\u2019n cartref hanesyddol, sef Capel Peniel. Gan eistedd bob yn ail res, a chadw at bellter o 2 metr, aeth Simon a ni yn \u00f4l i Oes yr I<\/span>\u00e2<\/span><\/span>. Dyma\u2019r cyfnod oedd yn gyfrifol am greu ffurfiant daearyddol Deganwy a\u2019r marianau tan rewlifol a adawyd ar \u00f4l wrth i\u2019r i<\/span>\u00e2<\/span><\/span> ymgilio ac i\u2019r blaned raddol gynhesu. Esboniodd i ni sut y ffurfiwyd y nodweddion a welir heddiw, megis y bryniau o\u2019n cwmpas a\u2019r cyfuchliniau hynaws a gr\u00ebwyd ac a erydwyd tros y milenia diweddarach i greu\u2019r tirlun rydym yn ei adnabod ac yn ei garu heddiw. <\/span><\/strong><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Marianau yw\u2019r croniad o weddillion sy\u2019n cael ei gludo gan y rhewlif symudol (llen i<\/span>\u00e2<\/span><\/span>) ar ei siwrne ar draws y tir ac sy\u2019n cael ei adael ar \u00f4l ar ochrau\u2019r rhewlif pan fydd y rhewlif yn toddi ac yn dod i ben ei daith.. Mae\u2019n cynnwys clogfeini, graean, tywod a phriddoedd ffrwythlon a grafwyd o lawr y dyffryn.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Yn ddiweddarach, roedd yn fanteisiol i benaethiaid defnyddio\u2019r marianau, neu fryniau, hyn fel mannau i godi eu hamddiffynfeydd i gadw golwg ar eu tiroedd. Mae\u2019r Fardre yn Neganwy yn enghraifft o\u2019r fath, fel marian rhewlifol lle adeiladwyd castell arni. Roedd bwrpas deuol i Gastell Deganwy am ei fod hefyd yn amddiffyn y llwybr masnach o Fwyngloddiau Copr y Gogarth i weddill y byd. Cyfunwyd y copr a mwyn tun o fwyngloddiau tun Cernyw i greu efydd, deunydd llawer cryfach. Lle mae masnach, gellir codi trethi, felly roedd Deganwy yn fan proffidiol iawn i\u2019r meddiannwr.<\/p>\n

 <\/p>\n

Nid y Gogarth Fawr yw\u2019r unig fan leol lle i fwynau cael eu cloddio. Mae digon o dystiolaeth o gloddio ar y Fardre ac fe welir heddiw, amlinelliad garw\u2019r tirlun a gr\u00ebwyd wrth edrych o lan yr afon. Wrth gerdded ar draws y Fardre, fe welwch weddillion o fwyngloddio cast agored a nifer o ddomenni slag a fwriwyd i\u2019r neilltu wrth chwilio am y dyddodion mwynau. Mae\u2019n anodd gweld y rhain heddiw oherwydd yr ordyfiant, ond dangosodd Simon nifer o ffotograffau manwl o dystiolaeth ddaearegol. <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Synnwyd nifer o\u2019r gynulleidfa i glywed bod y Rhufeiniaid wedi defnyddio pridd yn eu hadeiladau i rwymo cerrig at ei gilydd. Yn wir, dyma un ffordd i benderfynu os oedd yr adeilad yn Rhufeinig neu yn Sacsonaidd. Roedd y Sacsoniaid yn dueddol i ddefnyddio calch fel morter i fondio\u2019r cerrig at ei gilydd. Gall hyn achosi penbleth oherwydd weithiau, roedd morter calch yn cael ei ddefnyddio i atgyweirio hen adeiladed Rhufeinig, trwy orchuddio\u2019r gwaith mewnol a phridd. Unwaith i\u2019r adeilad bod yn ddiogel rhag y tywydd a\u2019r elfennau, roedd y pridd yn bondio\u2019r cerrig at ei gilydd yn ardderchog.<\/p>\n

Dangosodd Simon nifer o gardiau post yn dangos y ffer\u00efau st<\/span>\u00ea<\/span><\/span>m oedd yn cludo ymwelwyr o Ddeganwy i Drefriw. Roedd yn ymddangos bod llwyfan glanio Deganwy wedi\u2019i adeiladu\u2019n well na\u2019r lanfa yng Nghonwy oedd yn gorfod gwrthsefyll llifoedd cadarnach ochr orllewinol yr afon. Roedd agosrwydd Deganwy at yr Orsaf Drenau yn denu mwy o ymwelwyr na Chonwy a thrwy hyn fe ddatblygwyd y busnesau yn Neganwy. <\/span><\/p>\n

Mae gyrfa Simon fel tirfesurydd wedi ei arwain i ddarganfod llawer o adeiladau diddorol ledled Gogledd Cymru a thu hwnt. Yn wir, mae ei gartref yn cynnwys amrywiaeth o ddeunydd adeiladu, fel y dangoswyd yn y nifer o luniau, sef waliau o flociau cerrig taclus ochr yn ochr \u00e2 darnau garw..<\/p>\n

Mae Simon wedi cyhoeddi llyfr darluniadol dan yr enw \u201cHidden Houses of Gwynedd 1100-1800\u201d ac ar hyn o bryd mae\u2019n gweithio ar lyfrau \u2018Hidden Caernarfon\u2019 a \u2018Hidden Llanrwst\u2019 sy\u2019n dilyn yr un trywydd a\u2019i ymchwiliadau i adeiladau diddorol Gogledd Cymru.<\/p>\n

Diolchwyd i Simon am gyflwyno mewnwelediad diddorol o dirlun daearyddol Deganwy ac adeiladau diddorol sydd i\u2019w gweld yn ddigon amlwg o\u2019n cwmpas ond i ni fod yn barod i edrych yn fanylach amdanynt.<\/span><\/p>\n

Addasiad o adroddiad Trefor Price<\/h6>\n
Hydref 2021<\/span><\/h6>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ar noson tywyll hydrefol, ymgasglodd 38 o aelodau Gr\u0175p Hanes Deganwy i gael cyflwyniad medrus iawn gan Simon Simcox ar y testun Deganwy Cuddiedig. Trwy gadw at ganllawiau a rheoliadau Covid-19, dychwelwyd i\u2019n cartref hanesyddol, sef Capel Peniel. Gan eistedd bob yn ail res, a chadw at bellter o 2 metr, aeth Simon a ni […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-6233","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nDeganwy Cuddiedig - Deganwy History<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/hidden-deganwy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Deganwy Cuddiedig - Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ar noson tywyll hydrefol, ymgasglodd 38 o aelodau Gr\u0175p Hanes Deganwy i gael cyflwyniad medrus iawn gan Simon Simcox ar y testun Deganwy Cuddiedig. Trwy gadw at ganllawiau a rheoliadau Covid-19, dychwelwyd i\u2019n cartref hanesyddol, sef Capel Peniel. Gan eistedd bob yn ail res, a chadw at bellter o 2 metr, aeth Simon a ni […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Deganwy History\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-11-03T17:05:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/Fiona-Fig-9-a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1272\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"787\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 munud\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/\",\"name\":\"Deganwy Cuddiedig - Deganwy History\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-11-02T11:30:51+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-03T17:05:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hidden Deganwy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/\",\"name\":\"Deganwy History\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Deganwy Cuddiedig - Deganwy History","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/hidden-deganwy\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Deganwy Cuddiedig - Deganwy History","og_description":"Ar noson tywyll hydrefol, ymgasglodd 38 o aelodau Gr\u0175p Hanes Deganwy i gael cyflwyniad medrus iawn gan Simon Simcox ar y testun Deganwy Cuddiedig. Trwy gadw at ganllawiau a rheoliadau Covid-19, dychwelwyd i\u2019n cartref hanesyddol, sef Capel Peniel. Gan eistedd bob yn ail res, a chadw at bellter o 2 metr, aeth Simon a ni […]","og_url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/","og_site_name":"Deganwy History","article_modified_time":"2021-11-03T17:05:03+00:00","og_image":[{"width":1272,"height":787,"url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/Fiona-Fig-9-a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_misc":{"Est. reading time":"3 munud"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/","name":"Deganwy Cuddiedig - Deganwy History","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website"},"datePublished":"2021-11-02T11:30:51+00:00","dateModified":"2021-11-03T17:05:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/hidden-deganwy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hidden Deganwy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/#website","url":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/","name":"Deganwy History","description":"Just another WordPress site","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6233","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6233"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6241,"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6233\/revisions\/6241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.deganwyhistory.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}