Archif Clwb Camera Conwy

Daeth tua 40 o aelodau at ei gilydd yn rhithiol, o’u cartrefi clyd ar nos Iau oer yn 21ain Ionawr i wrando ar gyflwyniad gan ein siaradwr gwadd, Mr Rhodri Clark, trwy Zoom.

Cyflwynwyd ein siaradwr i’n cyfarfod cyntaf trwy Zoom, gan ein Cadeirydd, Kevin Slattery, a diolchodd i Trefor Price, aelod o’r Pwyllgor, am ei waith yn ein paratoi ar gyfer Zoom, cyfleustra oedd yn galluogi aelodau i ymuno yn y cyfarfod..

Sefydlwyd Clwb Camera Conwy ym 1945 gan ddathlu pen-blwydd 75 eleni. Roedd yn adeg addas felly i gael gwrando ar gyflwyniad Rhodri Clark gan ddefnyddio lluniau o’r archif.

Ymunodd Rhodri a Chlwb Camera Conwy ym 1997 ac ym 1999, fe’i symbylwyd i baratoi arddangosfa pob mis o ffotograffau gan aelodau o’r clwb mewn ffenestr siop ar y Stryd Fawr yng Nghonwy. Daeth hyn a’r clwb i amlygrwydd ehangach gan ddenu aelodau newydd a gwarantu parhad y clwb. I ddathlu pen-blwydd 60 yn 2005, fe drefnodd i greu archif o ffotograffau gan gyn-aelodau ac aelodau presennol o’r clwb. Cafodd ei wneud yn aelod anrhydeddus o’r clwb am oes yn 2010. Llynedd fe gyflwynwyd iddo Anrhydedd Cymdeithas Ffotograffiaeth Gogledd Cymru am ei wasanaeth eithriadol ym maes ffotograffiaeth yng Ngogledd Cymru.

Yn 2012, fe lansiodd Rhodri, ynghyd ag aelod arall o’r clwb caemera, Eugene Stevenson, ‘History Points’, sef menter sy’n defnyddio technoleg ffonau symudol i gyflwyno hanes lleol i’r cyhoedd mewn cannoedd o fannau diddorol yng Nghymru.

Dechreuodd y siaradwr ar ei gyflwyniad trwy ddweud wrthym mai’r ysgogiad i ddechrau’r clwb oedd yr ymgiliad o weision sifil o Lundain i Fae Colwyn yn ystod yr ail ryfel byd ac a dechreuodd cymryd lluniau o’r ardal leol a’u casglu. Dyma’r hyn a arweiniodd at sefydlu’r clwb ym 1945. Dangosodd i ni luniau o aelodau’r clwb o’r 1950au a’r 1960au ac roedd eu lluniau o’r cyfnod hwn yn cynnwys cudyllod coch yng Nghastell Conwy, lluniau o Ysgol Maelgwn a ffair/marchnad stryd yng Nghonwy.

Cyflwynodd Rhodri ni i lawer o gyfranwyr i’r archif, yn cynnwys Emrys Jones, Gwyn Roberts, Harry Rogers Jones a Walter Harris. Dangoswyd i ni ffotograffau gan y cyfranwyr hyn, yn cynnwys ymweliad HMS Royal Oak i Landudno ym 1938, Thetis wedi’i hel ar y traeth yn Nhraeth Coch, Ynys Môn ym 1939, Ffair Mêl Conwy a’r tanciau glanhau cregyn gleision yn y 1950au hwyr.

Dangoswyd llawer o luniau o adeiladu twnnel yr A55 ac roedd yn ddiddorol i mi nodi’r basn bwrw lle’r adeiladwyd darnau o’r twnnel ac a ddatblygwyd i fod yn Farina Conwy

Yna canolbwyntiodd y siaradwr ar aber afon Conwy, gyda llawr o luniau yn dechrau yn 1950au ac aeth a ni ar daith o Ddeganwy, trwy Gyffordd Llandudno at y Cob, ymlaen at y Bont Grog ac yna at y Cei yng Nghonwy. Gwelsom luniau o hen warws bananas Fyffes, (Collinge Antiques erbyn hyn), agor Pont newydd Conwy ym 1958 a’r Cei yn llawn o gychod wedi eu haddurno i ddathlu coroni Brenin Sior VIed ym 1937. Roedd y lluniau o’r holl ddigwyddiadau ar y Cei yn gwneud i ni sylweddoli pwysigrwydd Conwy fel porthladd pysgota ar ddechrau’r 20fed ganrif, ei dirywiad diweddarach a datblygiad yr ardal wedyn i fod yn ganolfan i ymwelwyr. Cefais hyd i lun o hen long bysgota, oddeutu 1994, wedi ei gadael ac yn dadfeilio, atgof teimladwy arbennig o natur y newid economaidd a chymdeithasol.

Dywedodd Rhodri wrthym, os ydym yn gwybod am unrhyw beth sydd am newid, y byddai’n syniad da i’w gofnodi gyda ffotograffau a thrwy eu harchifo ar gyfrifiadur, byddai’n creu cofnod defnyddiol iawn at y dyfodol. Dangosodd enghreifftiau o hyn trwy’r newid yn lefel y traeth ym Mae Colwyn yn 2013, dymchwel y Pier ym Mae Colwyn a geifr y Gogarth yn crwydro yn Llandudno yn ystod y cyfnod clo yng Ngwanwyn 2020.

Roedd pawb ohono, yn ddiolchgar o gael y cyfle i archwilio hanes diweddar yr ardal hon trwy lens camerâu ffotograffwyr mor dalentog. Roedd y gynulleidfa yn ddiolchgar iawn o gael y cyfle i wrando ar siaradwr mor wybodus ac i gael sgwrs mor addysgiadol. Daeth y cyfarfod i ben efo Vicky Macdonald, ein Hysgrifennydd yn diolch iddo ar ein rhan.

-Diane Williams

Web Design North Wales by Indever