Hanes Seindorf Llandudno

Ar noson braf ym mis Medi, daeth nifer o aelodau ac ymwelwyr i Gapel Peniel i glywed am hanes rhyfeddol Band Tref Llandudno mewn cyflwyniad dan yr enw “The Band on the Prom”, sef hanes byr am Seindorf Llandudno. Rhoddwyd y cyflwyniad gan Sue Wolfendale sy’n cyn aelod o’r band ac wedi gwneud gwaith ymchwil helaeth ar y testun ac wedi cyhoeddi llyfr (sydd ar gael yn archif y Grŵp Hanes). Mae’r llyfr yn son am hanes y band ac yn cynnwys atgofion gan rai o aelodau’r band.

Mae gwreiddiau band y dref yn mynd yn ôl i’r 19eg ganrif pan dalodd Bwrdd Comisiynwyr Llandudno £100 y flwyddyn i wahanol fandiau cynnal perfformiadau yn y dref. Nid oedd ansawdd y bandiau hyn yn foddhaol ar bob adeg.

Ym 1908, anfonodd Isaac Williams, Ysgrifennydd Band Pres lleol St Tudno, llythyr at y Cyngor Tref i gynnig gwasanaeth ei fand i’r dref ac ym 1910, Band St Tudno oedd Band parhaol Tref Llandudno. Penodwyd Francis Traversi, o dras Eidalaidd, i fod yn arweinydd y band, a pharhaodd yn ei swydd tan ei ymddeoliad ym 1947. Ym 1911, adeiladwyd bandstand newydd dros dro gan y Cyngor a chafodd y band newydd tymor llwyddiannus yn y flwyddyn gyntaf. Enw’r bandstand oedd “Y Juggernaut”. Cafodd y band amser caled ar adeg y Rhyfel Byd Cyntaf, gyda chyfanswm o 18 o’r aelodau yn cofrestru i ymuno yn y rhyfel. Llenwyd eu safleoedd hwy fodd bynnag gydag aelodau iau, a hwn oedd un o’r ychydig o fandiau yn y DU a barhaodd i gadw i fynd trwy’r rhyfel. Pan ddaeth y rhyfel i ben ym 1918, dechreuodd Francis Traversi ar y gwaith o ailadeiladu’r band. Cymerwyd rhan mewn cystadlaethau bandiau pres, cynhaliwyd cyngherddau ar y prom pob nos yn ystod tymor yr haf a phob nos Sul yn Y Fach yn y dref. Talwyd 1s 6d (7½c) i bob aelod o’r band am bob perfformiad ynghyd a thaliad dros ben o’r casgliad. Parhaodd y perfformiadau yn y Fach hyd at y 1970au a nifer o’n haelodau yn cofio amdanynt.

Llandudno Town Band, 1911

Ym 1926 fe gwblhawyd bandstand newydd parhaol, ac fe gynhaliwyd y perfformiad cyntaf ar y Llun Gwyn. Roedd y cyngherddau Canu Cymunedol dan arweiniad Robin Williams, chwaraewr yr ewffoniwm, yn boblogaidd iawn. Yn ddiweddarach cafodd Robin Williams ei benodi yn arweinydd y band, o 1952 hyd at 1972.

Unwaith eto, yn ystod yr 2il Ryfel Byd ymunodd nifer o aelodau’r band a’r lluoedd. Fel ar adeg y Rhyfel Cyntaf, ymunodd llawer o ddysgwyr a’r band ac fe barhaodd y band i berfformio trwy gydol y rhyfel, yn cynnwys darllediadau byw ar y radio i’r lluoedd oedd yn gwasanaethu tramor. Collwyd ystafell ymarfer wreiddiol y band ar lawr uchaf yr hen orsaf dân (a bu bron iddynt golli’r bandstand oedd am gael ei drosi i fod yn safle peiriant saethu!) Ychwanegwyd at y cynulleidfaoedd yn lleol gan y staff o wahanol adrannau’r llywodraeth oedd wedi mudo i Landudno o Lundain.

Ymddeolodd Francis Traversi ym 1947 ac fe gymerwyd y baton gan William Skelton ac o dan ei arweiniad ef, cyflwynwyd gwisgoedd coch newydd i’r band. Pan adawodd William Skelton y swydd fe benodwyd Robin Williams yn arweinydd y band a bu yn y swydd am 20 mlynedd. Yn y cyfnod yma fe ddiweddarwyd y perfformiadau i fod yn fwy cyfoes a chyflwynwyd nosweithiau poblogaidd iawn ‘Talent Nights’. Darllenodd Sue llythyr teimladwy iawn oddi wrth ddynes oedd yn cyfeirio at y profiad a gafodd ei chwaer ddall wrth ennill un o’r cystadlaethau hyn a sut y bu i’r profiad cyfoethogi ei bywyd.

Susan Wolfendale

Ym 1965 fe benodwyd y ferch gyntaf i’r band. Cafwyd nifer o arweinyddion yn y cyfnod hwn gan ei arwain ymlaen yn llwyddiannus. Yr arweinwyr hyn oedd Jack Beardmore 1972-1976, George Brookes 1981-1992, Jim Roberts 1992-1998, Michael D Jones 1998-2002, Clive Wolfendale 2002-2015 ac Andrew Jones yn 2015. Dan nawdd gwahanol fudiadau, aeth y band ar ei daith gyntaf tramor i Wormhout, cystadlu yn Ŵyl y Sulgwyn yn Saddleworth, cyhoeddwyd CD ganddynt yn Stiwdio Abbey Road, dyfarnwyd yr MBE i ddau o aelodau’r band ac yng nghanmlwyddiant y band fe roddwyd Rhyddfraint y Dref iddynt i gydnabod cyfraniad aruthrol y band i fywyd Llandudno. Ym 1992, symudwyd ystafell ymarfer y band i’r Swyddfa Cyflogau wrth gefn Neuadd y Dref ac yna mae’r band yn parhau i ymarfer heddiw.

Roedd hwn yn gipolwg diddorol iawn ar destun does dim llawer o son wedi bod amdano ac roedd y gynulleidfa yn werthfawrogol iawn i glywed yr hanes gan rywun oedd mor llawn gwybodaeth am ei thestun. Cyflwynwyd copi o lyfr Sue i’r Grŵp ac yn sicr bydd yn ychwanegiad gwerthfawr i’n llyfrgell. Noson ddymunol iawn ac roedd pawb ohonom yn ddiolchgar i Sue am ei chyflwyniad.

Addasiad o adroddiad Diane Williams

Web Design North Wales by Indever